Molukse Nico (90) kwam als tiener naar Nederland: 'Zaten soms dagen zonder eten'

In dit artikel:

In maart is het 75 jaar geleden dat de eerste Molukkers in Nederland aankwaken, een gebeurtenis die nog altijd doorwerkt in kleine gemeenschappen zoals de Molukse wijk in Alphen aan den Rijn. De 90‑jarige Nico Tamaelasapal, die als zestienjarige meevoer met het schip naar Nederland, vertelt over herinneringen aan de overtocht en over hoe zijn vader als KNIL‑militair onder de Nederlandse vlag vocht. Nico is een van de weinige bewoners die de reis naar Nederland in 1951 bewust heeft meegemaakt.

De Molukse gemeenschap herdenkt elk jaar op 25 april de uitroeping van de Republiek der Zuid‑Molukken (RMS) in 1950; die politiek‑symbolische dag blijft belangrijk omdat erkenning van onafhankelijkheid nog steeds een gevoelig punt is. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog zaten veel KNIL‑soldaten in Japanse interneringskampen; na de Japanse capitulatie volgde de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd en de Nederlandse militaire acties daartegen. Toen het KNIL werd opgeheven, werden veel Molukse militairen en hun gezinnen naar Nederland overgebracht, maar daar werden ze ontslagen en in barakken gehuisvest zonder de beloofde toekomst—een klap die leidde tot teleurstelling, woede en het verbranden van onderscheidingen door sommigen.

Persoonlijke getuigenissen uit Alphen, zoals die van Jer Kaitjily over de mishandeling van zijn vader, illustreren het trauma en de erfenis van die periode. Zijn dochter Ishara ziet hoe ouderen nu langzamerhand hun emoties delen, wat ruimte biedt voor verwerking. Deze verhalen vormen de kern van de nieuwe documentaireserie Thuis in twee Werelden (Studio Alphen, met steun van het Zuid‑Hollands mediafonds); de eerste aflevering 'Waar het begon' belicht hoe Molukkers in Nederland en in Alphen terechtkwamen.